TV na zoh, radio na ngeih asiloah tadin ca le cauk cheukhat na relnak ah RC bishop, siangbawi le pope hmanh cu an sual ti kha na hmuh na theih lengmang lai. Thawngthanhtu tadin tama nih thil a si ning in an ttial ko kan ti hmanh ah anmah le an itinhnak an ngei cio. Biakinn pulpit cung hmanh in a aupi mi an um. Mah bantuk in kan chim ah cun Catholic Bupi a tthatlo caah a si ti kha mi nih hngalh hna seh, hmu hna sehlaw Bupi kha zum hna hlah seh ti an duh caah a si. Asi, Mithiang Paul nih, "Kannih cu van le vawlei dihlak van mi le minung hna nih hmuh dih awkah tar mi kan si," a ti (1Cor 4:9). Pope le Bishop le Siangbawi hna cu mizapi nih hmuh hnga ding in chiah an si caah an chiatnak le an thatnak hi a lang khun theu. Asiahcun siangbawi le bishop an sual an vun ti tikah zeitindah na ruah lai? zeitindah na um lai?
Ni nu tangah zeihmanh khuaruahhar awk a um lo, ti bia a um. "Mahhi Ni nu tangah thil a cang mi vialte chungah a um mi thatlonak a si ... minung lungthin hna cu thatlonak in an i khat i an nun lio ah an lungthin chungah hruhnak a um"(Phungchimtu 9:3) tiah phungchimtu nih a ti. Zeicatiah minung cu sualnak in pawi in sualnak ah hrinmi kan si(Ps 51:5). Mingan, mi hme, mifim, mihrut, a sual bal lo mi kan um lo. Lamkaltu Johan nih hitin a ti. "Kannih nih sualnak kan ngei lo kan ti ahcun, kanmah le kanmah kan i hlen a si I biatak cu kan chungah a um lo. Kannih nih kan sualnak kha kan phuan hna ahcun, amah cu zumh awktlak le a dingmi a si caah kan sualnak a kan ngaihthiam lai i kan dinlonak vialte in a kan thenh lai.
Kannih nih kan sual bal lo kan ti ah cun, kannih nih amah kha lih biachimtu ah kan siter i a bia cu kan nunnak chungah a um lo (1Jn 1:8- 10). Lamkaltu lakah a thiangbik an ti mi Johan hmanh nih kan sual lo kan ti asi ah cun a ti ahcun, ahodah ka sual lo, ka sual bal lo a ti ngam lai? Cucaah Catholic Bupi chungah Pope thawk in a hmebik Krifa tiang sualthlah kan hal dihnak cu a si. Mithiang kan ti mi hna hmanh nih misual kan si an ti i sualthlah an hal lengmang. Cun missa raithawinak hramthawhnak ah tlangbawi le Krifa hna cu hmunkhat tein sualphuan thlacamnak an cam ti. Misual kan si kan ti dih. Mahhi Catholic zumhnak le lungthin a si. Cun ordination hi sual ti lonak aamah khan a si lo. Cucaah siangbawi le bishop hna an sual an ti tikah khuaruahhar awk a si lo. Zeikhom a si ah kanmah vialte nih kan Pathian rian`uantu hna hi miding mithiang si dih hna seh ti kan duh bik ko. Sihmanh sehlaw kan duh bangin thil a si tawn lo.
Kan duh lo mi thil kan hmuh kan ton theu. Mahhi mi tampi caah tluknak hmanh a si theu. A ding a thiang Pathian Fapa Bawi Jesu hmanh cu Israel mi tampi an tluknak le an thawhnak a si ahcun amah zultu pawl zong i ralnak hmelchunh nak cu an si ve ko lai. (A ding mi le a sualmi ruangah ti belte a dang lai) Lamkaltu hleihnih lakah pakhat nih amah kha a rawi ahcun tuchan Pathian riantuantu tampi lakah a sual a palh mi an um ti mi cu khuaruahhar awk ngaingai cu a si lo. Mah tin kan ti tikah a sualmi thapek cu a si lo, thil umtu ning hmuh thiam ding kha ka duh mi a si. Pathian nih, "Ka ruahnak cu nanmah ruahnak bang a si lo, ka thil ti ning cu nanmah thil ti ning bangin a si lo. Van khi vawleinak in a san deuh bangin kei ka ruahnak cu nanmah ruahnak nak in a sang deuh, Ka thil ti ning cu nanmah thil tining nak in a sang deuh"(Is 55: 8- 9). Kanmah ruahnak le duhnak ah khan a ding deuh, a fim deuh le a thiam deuh kha rak au hna sehlaw aa tlak ngai kan ti ko lai.
Sihmanh sehlaw Thawngttha ah "Bawipa nih a duh mi kha a auh hna," tiah a ti(Mk 3:13). Mah hi nihin kan piahtana cu a si. Sihmanhsehlaw a fim a thiam a ding le a thiam mi theng auh lo in mi nih zei ah an rel lo mi hna a auh hna mi hi kanmah zawnruah ah a si. Pathian vel thawnnak nih zeitindah mi a thlen ti mi kha kan hmuh kho i a sual a palh mi kanmah vialte nih Bawipa kan zumhnak ah ruahchannak le bochannak a kan ngaihter deuh. Kan mit in a hmunh a ton mi hrimhrim ah Pathian thil ti ning cu theihthiam hrimhrim a si lo. Seminary a kai mi tampi lakah mahpa hi cu ca a thiam, a ziaza a tha, Pathian a thei i thla a cam mi a si. Siangbawi a si hrimhrim lai tiah ruahmi mi tampi cu siangbawi an si tawn lo. Mahpa cu zeihmanh a si lo, sikan zong a ngei lo, thlarau nunnak zong ah zeihmanh a si lo, siangbawi a si a si ahcun ti mi pa cu ordination a hmu ai.
Pathian maw a palh, a cawnpiaktu siangbawi pawl maw an palh hnga ti awk khin a um. Pathian sunparnak caah maw, thangchiat nak caah, a caan nih a chim te hnga mi thil a si. A tha mi cu a chia ah a cang kho i a chia bik mi cu mithiang ah a cang kho. Siangbawi cu mithiang asiloah khuachia asi ti mi bia a um. Patian nih zeitin hman a duh hnga! Cucaah Pathian riantuantu pawl hi ruamkai ngam hrimhrim a si lo. Pathian rian ttuantu pakhat a sual hi Bupi a tthat lo caah maw a si, asiloah sualnak le thatlonak a tuahtu pa a thatlo caah maw a si hnga? Bupi cawnpiaknak le zumhnak a thatlo caah ti sisehlaw a hmaan dawh a lo. Sihmanh sehlaw nu le pa nih thate in an cawnpiak, an chimhhrinh mi fanu/ pa a chuahsual tikah ahodah sualphawt a si hnga? Mah bantuk kha si ve. A ngaite ah cun Bupi hi Pathian leikap le minung leikap ti a ngei. Pathian leikap cun a ding a thiang, a `ha i aa dawh dih(Eph 5:25-27).
Sihmanhsehlaw minung leikap cun a cung i kan hmuh bang khan a si ko. A member hna cu a sual a palh mi kan si dih. Bawi Jesu nih bianabia in a chim cang; "Vawlei pennak cu tilichung ah an cheh i nga phunphun a khuhmi sur bantuk a si. Nga khuh dih tikah nga tlaitu hna nih sur kha tikam ah an hnuh. Cun an thu i ngatha kha sei ah an sanh hna i nga thalo kha an hlawnh hna" (Mt 13:47-48). Vancung pennak a si mi Bupi sur cu a thiang. Sihmansehlaw a khuhmi nga ah ngatha le ngathalo an um. Ngatha cu mi ding mithiang mi an si i nga `halo cu misual mi kan si. Miding mithiang mi hna cu Pathian duhnak a zulmi an si i mi thalo mi hna cu Pathian nawl a ngai lo mi an si. Mithiang mi hna nunnak cu vawlei ceunak le cite a si i misual mi hna cu khuamui ah hlawnh hngami an si. Mithiang mi hna an nunning nih zumhnak ningcang a kan hngalhter i zumhnak kar hlannak ah tha a kan pek. Sihmanh sehlaw khamh a si lo mi hna caah miding mi hna nunnak kha zoh lo in misual le mi `halo hna nunnak tu kha an zoh i Bupi aa dawhnak kha an hmu kho lo. Zumtu taktak hna nih mithiang mi hna nunning kha an i zohchunh i a sual a palh mi nuncan kha an hrial.
Bupi chungah sualnak kongah phunglam aphunphun a um. Bupi cawnpiak ning in a nung lo mi hna chimhhrinhnak caah upadi a phunphun a ngei. Sualnak vialte ah Thiang Thlarau cung sualnak dah ti lo cu ngaihthiam khawh dih a si ti a si lio ah a cheu a sualnak cu siangbawi nih a thlahpiak kho i, a cheu sualnak cu bishop nih a thlahpiak kho i a cheu cu pope lawng nih a thlahpiak khawh. Sualthlahpiak men in a za lo, a zizut a hau mi sualnak pawl a um rih. Cutincun cawnpiaknak le chimhhrinhnak a ngei lo mi siangbawi le bishop pawl cu a zizut an si. An rian in phuah an si. A herh ahcun Bupi in chuah an si. "Lawki mi bang va ruat hna u" tiah Bawi Jesu nih a ti mi kha a si(Mt. 18:17). A fak ngaingai mi dantatnak a si. "Keimah a ka zum mi a hme mi hna lak i pakhat khat a tluknak a si mi cu a hngawngah facang rialnak lungtum thlaih in rili thuknak ah paih khi a `ha deuh.
Mah bantuk tluknak a chuahter mi cu vawlei caah tihnung a va si dah! Tluknak a chuahter mi cu a um hrimhrim lai, sihmanhsehlaw tluknak a chuahtertu caah cun `ihnung a va si dah?"(Mt 18:6-7). Thlarau tluknak a chuahtertu cu cawnpiaknak hmaan lo mi le ziaza `halo a si. Tluknak a chuahtertu caah tihnung a si; a tlu mi ca zongah tihnung a si. Bawi Jesu caah mahhi a nganbik mi sualnak in a hmuh. Cucaah ralrin a hau ngaingai. Thlarau pakhat abikin siangbawi asiloah bishop pakhat a sualnak nganpi ka hmuh ruangah kanmah cungah thatlonak a tlunnak hnga lo sawinak, thangchiatnak siloin thlacampiak kan i zuam a hau. David lungput kan ngeih ahcun a tha. Saul siangpahrang nih David kha thah awkah a kawl. Zankhat ah Saul le a ralbawi nih an riahnak khemh ah thu thluahmah in an I hngilh lio ah David le a hawipa Abishai cu an lut i Abishai nih Bawipa nih nihin na ral kha na kut chungah an chanh cang. Veihnih a hau lai lo, veikhat in vawlei ah ka khenhchih lai tiah a ti.
David nih, "Tihlah, Bawipa chiti tuhuh mi cungah a kut a zau mi sual lo in an um lo a ti i Saul a nunnak kha a zuah ( ISam 26:1-25). Bishop le siangbawi hna cu ordination an hmuhnak in Bawipa chiti thuhmi an si. Anmah an sualnak cungah sualnak kan i laknak hnga lo i ralrin a hau. An ca i thlacampiak tu hi hriamhar thabik in hman awk a si. Siangbawi tha a ngeimi cu mi vantha taktak an si. Siangbawi tha lo a ngeih phun cu a har taktak ko lai. Mi tampi i chuahsualnak a si. Rawhnak a si. Zumhnak hneksak nak taktak a si. Khi tikah mawh chiatnak siloin Pathian bia nih anmah he aa tlak mi hruaitu ka pek hna a ti mi kha ruat in tawidawr tein Pathian hmai ah zangfahnak le ngaihthiamnak hal ah a tha. Thil a har ngaingai ko ti a si sual hmanh ah Bupi kha hlawt lo in Bawi Jesu tu kha i chinken in thazang lak ah a tha: "Keimah kha tluknak ah a ka hmu lo mi cu thluachuah mi a si" (Mt 11:6).
+ Rev. Fr. Paul